Symbolika Krzyża Harcerskiego

Krzyż Harcerski wg. projektu ks. Kazimierza Lutosławskiego
Krzyż Harcerski wg. projektu ks. Kazimierza Lutosławskiego
Dzisiejszy krzyż harcerski (ZHP)
Dzisiejszy krzyż harcerski (ZHP)

Krzyż Harcerski zaprojektował w 1912 roku ks. Kazimierz Lutosławski wzorując go na najwyższym polskim odznaczeniu wojskowym – Krzyżu Virtuti Militari. Konkurs na zaprojektowanie harcerskiej odznaki został ogłoszony w pierwszym numerze “Skauta”. Jego rozstrzygnięcie nastąpiło w lutym 1912 roku, ale żadna z nagrodzonych odznak nie została przyjęta do użytku. Do dalszego opracowania skierowano jednak projekt ks. Kazimierza Lutosławskiego(trzecie miejsce w konkursie). W rozkazie naczelnictwa z 7 VIII 1919 roku ustanowiono krzyż harcerski obowiązującą odznaką. Krzyż, symbol chrześcijaństwa – męki i chwały Jezusa jest odznaką organizacyjną harcerzy i instruktorów. Krzyż Harcerski nosi się nad lewą kieszenią munduru, 2 cm nad kieszenią, choć lepiej twierdzić, że nosi się go na sercu. Prawo noszenia Krzyża Harcerskiego zyskuje się przy złożeniu Przyrzeczenia Harcerskiego – jako pamiątkę i przypomnienie słów w nim składanych, jego symbolika mówi każdemu harcerzowi w jaki sposób dążyć do harcerskiego ideału. Na ubraniu cywilnym można nosić miniaturki Krzyża. Krzyż Harcerski ma bogatą symbolikę:

 

Zawołanie “Czuwaj”

Harcerskie pozdrowienie “Czuwaj” używane było dawniej przez rycerzy polskich stojących na warcie. Wtedy miało zapobiec zaśnięciu na posterunku. Teraz przypomina o stałej gotowości każdego harcerza do służby ojczyźnie, pracy dla innych, niesienia pomocy i ustawicznej pracy nad sobą.

 

Krąg

Lilijkę otacza krąg – symbol doskonałości do jakiej dąży harcerska rodzina. Niektórzy twierdzą, że jest to też symbol harcerskiego kręgu,
w którym wszyscy są równi i panują braterskie relacje. Inni dodają, że to oznaka ogromnej woli tworzenia kręgu, z którego promieniować będzie prawość myśli, słów i czynów.

 

Lilijka

Lilijka od początków chrześcijaństwa symbolizuje czystość i cnotę. Nosili ją na swych szatach królowie, na sztandarach książęta, na herbach rycerze. Harcerska lilijka podobno ma swym kształtem przypominać zakończenie igły magnetycznej kompasu. Tak jak igła wskazywała żeglarzom bezpieczną drogę do domu, tak lilijka symbolizuje jedną z najważniejszych powinności harcerza: postępowanie zgodnie z prawem harcerskim. Inni twierdzą, że tak jak kompas północ, tak lilijka ma harcerzom wskazywać drogę do osiągania ideałów. Na lilijce z krzyża nie ma żadnych liter, są za to dwie gwiazdki. Symbolizują one oczy harcerza, zawsze szeroko otwarte, uważnie obserwujące świat, gotowe dostrzec dobro i zło. Są symbolem oczu patrzących i widzących kiedy i gdzie harcerz może być pomocny. Same gwiazdy odnoszą się do słów : „per aspera ad astra” co oznacza: przez ciernie do gwiazd czyli harcerz przez trudy[ciernie] do doskonałości i dojrzałości[gwiazd].


Promienie

Promienie biegnące od lilijki oznaczają dążenie harcerstwa do promieniowania na cały świat wartościami, radością, dobrem.

 

Węzeł

Węzeł na wieńcu, jak węzeł na chuście ma przypominać o obowiązku wypełnienia przynajmniej jednego dobrego uczynku dziennie.

 

Wieniec z liści dębowych

Liście dębowe od dawien dawna symbolizują męstwo i dzielność. Wieniec z liści dębowych mieli prawo nosić tylko ludzie władający ogromną siłą – ducha, mięśni, czy magii. Cechy te – męstwo i dzielność – powinny być również udziałem każdego harcerza.

 

 

 

Wieniec z liści lauru

Liście laurowe są symbolem zwycięstwa. Wieniec z liści laurowych nosili autorzy największych wiktorii, rzymscy cesarze. Dla harcerza liście laurowe oznaczają tryumf nad własnymi słabościami.

 

Ziarenka piasku

Ramiona Krzyża Harcerskiego wypełnione są ziarenkami piasku, które symbolizują liczną rodzinę harcerską. Inna interpretacja mówi, że są to nierówności symbolizujące kamienie na drodze życia, perły dobrych uczynków, trudy i znoje, radości i smutki, jakie harcerz spotyka na swojej drodze życia.

 

Cztery ramiona krzyża

Cztery strony świata. Każdy z nas pochodzi z innej rodziny, z innego podwórka, ulicy, dzielnicy, miasta... Każdy z nas z innego miejsca wędruje ku miejscu wspólnego spotkania.

 

Krzyż harcerski Harcerza Rzeczypospolitej
Krzyż harcerski Harcerza Rzeczypospolitej